Water
Water: “De zin en onzin van water”
10/09/2018
Fysiotherapeut
Ik wil naar de fysiotherapeut, wordt dat betaald door de verzekeraar?
24/09/2018

“Hoofdpijn, en wat nu?”

Hoofdpijn? U bent er vast bekend mee. Dan weet u vast hoe vervelend dit kan zijn. Hoofdpijn uit zich verschillend en komt in meerdere vormen voor. Volgens de International Headache Society kunnen we spreken van vier primaire soorten hoofdpijn: tension-type headache (spanningshoofdpijn), migraine, trigeminale autonome cefalalgie (clusterhoofdpijn) en overige primaire hoofdpijnstoornissen. (9) Als fysiotherapeuten houden wij ons voornamelijk bezig met het meest voorkomende type primaire hoofdpijn: spanningshoofdpijn (7,12). In dit stuk wordt verder ingegaan op spanningshoofdpijn.

Ontstaansmechanismen van hoofdpijn

Het precieze ontstaansmechanisme achter spanningshoofdpijn is nog onduidelijk. Op het moment van schrijven worden perifere pijnmechanismen, genetische kenmerken en omgevingsfactoren als psychologische en centrale factoren als mogelijke oorzaken gegeven. (2,8,10,11)
Ook het ontstaansmechanisme van migraine is tot op heden moeilijk verklaarbaar. Wel wordt in de NHG-richtlijn aangehaald dat vasculaire functiestoornissen en neurogene dysfunctie migraine gedeeltelijk kunnen verklaren. (1) Bij ongeveer 60% van de vrouwen komt de migraine voor rond de menstruatie. Hierbij wordt de oestrogeenonttrekking als mogelijk uitlokkende factor gezien. (5)

Verschijningsvormen

Spanningshoofdpijn wordt gekenmerkt door periodes van hoofdpijn, meestal aan beide zijden van het hoofd, drukkend of trekkend van aard en van milde tot matige intensiteit. De hoofdpijn kan minuten tot dagen aanhouden. De pijn verergert niet bij routinematige fysieke activiteit en wordt niet geassocieerd met misselijkheid. Wel kan er sprake zijn van of licht- of geluidsgevoeligheid. (9)
Migraine wordt gekenmerkt door ten minste vijf aanvallen van hoofdpijn die 4 tot 72 uur aanhouden, meestal aan één zijde van het hoofd, pulserend van aard en van matige tot ernstige intensiteit. Klachten kunnen verergeren door of het vermijden van routine fysieke activiteit. Tijdens de hoofdpijn is ook één van de volgende kenmerken aanwezig. Personen hebben last van misselijkheid en/of braken of hebben last van licht- en geluidsgevoeligheid. (9)

Behandeleffectiviteit

Om klachten te verminderen kan worden gekozen om te behandelen middels fysiotherapie, manuele therapie en dry needling. (4,6) Uit onderzoek is gebleken dat multimodale behandeling meer effectief is dan elke opzichzelfstaande therapie. Echter is het niet uitgesloten dat unimodale behandeling geen effect heeft op de vermindering van hoofdpijn. (3) Tevens is uit onderzoek gebleken dat klachten ontstaan bij migraine effectief bestreden kunnen worden door manuele therapie. (4)


1. Bartelink MEL, Duijn van NP, Knulstingh Neven A, Ongering JEP, Oosterhuis WW, Post D. NHG-standaard Migraine. Huisarts Wet 1991: 504-8.
2. Bendtsen L, Fumal A and Schoenen J. Tensiontype headache: Mechanisms. Handb Clin Neurol 2010; 97: 359.
3. Castien RF. Manual therapy and chronic tension-type headache. A study into the effectiveness of manual therapy of chronic tension-type headache. (2013).
4. Chaibi A, Russell MB. Manual therapies for primary chronic headaches: a systematic review of randomized controlled trials. The journal of headache and pain (2014): 15-67.
5. Dekker F, Duijn van NP, Ongering JEP, Bartelink MEL, Boelman L, Burgers JS, Bouma M, Kurver MJ. NHG-Standaard Hoofdpijn (Derde herziening). Huisarts Wet 2014: 20-31.
6. France S, Bown J, Nowosilskyj M, Mott M, Rand S, Walters J. Evidence for the use of dry needling and physiotherapy in the management of cervicogenic or tension-type headache: a systematic review. Cephalalgia (2014): 994-1003.
7. Lipton RB, Bigal ME. The social impact and burden of headache. Handbook of Clinical Neurology (2010): 23–32.
8. Olesen J, Bousser MG, Diener HC, Dodick D, First M, Goadsby PJ, Göbel H, Lainez MJA, Lance JW, Lipton RB, Nappi G, Sakai F, Schoenen J, Silberstein S. The international classification of headache disorders 2nd edition. Cephalalgia (2004): 1–160
9. Olesen J, Bendtsen L, Dodick D, Ducros A, Evers S, First M, Goadsby PJ, Hershey A, Katsarava Z, Levin M, Pascual J, Russell MB, Schwedt T, Steiner TJ, Tassorelli C, Terwindt GM, Vincent M, Wang S-J. The international classification of headache disorders 3rd edition. Cephalalgia (2013): 629–808
10. Pinessi L, Rainero I, Rivoiro C, Rubino E, Gallone S. Genetics of cluster headache: an update. The Journal of Headache and Pain (2005): 234–236
11. Russell MB. Epidemiology and genetics of cluster headache. Lancet (2004): 279–283.
12. World Health Organization. Atlas of headache disorders and resources in the world. WHO (2012): 1–35.